Res Rhetorica

In the article, a stylistic and discourse-oriented characterization of plain language is presented, and it is examined within a set of tensions: difficult – easy, written – spoken, formal – colloquial, asymmetric – inclusive. Plain language is not merely a simplification of institutional discourse; it also entails a reconfiguration of how reception is conceptualized. The text thus becomes an instrument of inclusivity, understood as the cooperative inclusion of individuals with limited communicative competence, while simultaneously maintaining the sender’s dominant.

W artykule postawiono następującą tezę: mediacja stanowi wyjątkowy przypadek retoryczny, w którym skuteczność perswazji jest odwrotnie proporcjonalna do jej widoczności. Aby być efektywnym perswadującym, mediator musi zrezygnować z pozycji oratorskiej – buduje ethos przez abdykację, a perswazję realizuje przez jej delegację stronom konfliktu. Komunikacja inkluzywna nie jest w tej perspektywie wartością dodaną mediacji, lecz warunkiem koniecznym owej delegacji: tylko w przestrzeni bezpiecznej i opartej na wzajemnym szacunku każda ze stron może stać się perswazyjnie fortunnym rzecznikiem własnej sprawy. Teza ta została zweryfikowana poprzez retoryczną analizę trzech elementów: tzw. korpusu mediacyjnego – monologu mediatora, modelu Porozumienia bez Przemocy (PbP) oraz „komunikatu JA” – z zastosowaniem neoarystotelesowskiej ramy analitycznej (inventio, dispositio, elocutio; etos, patos, logos) uzupełnionej o teorię audytorium Chaïma Perelmana i Lucie Olbrechts-Tyteki. Wykorzystano też metodę close reading do analizy autentycznego przykładu, ujawniającej konkretne zabiegi językowe konstytuujące mediacyjną perswazję.

Studium w ramach krytycznej analizy dyskursu (KAD) dotyczy tematów i toposów, utrwalonych w memach na Facebookowej grupie dyskusyjnej poświęconej bezdzietności z wyboru. Materiał, publikowany od 5 stycznia 2025 do 1 lutego 2026 roku, obejmuje 104 przykładów. Analiza wykazuje wysoką monotematyczność memów, które w większości dotyczą posiadania dzieci. Wśród toposów wyróżniono: topos dziecka jako szkodnika/intruza, topos rodziny międzygatunkowej, topos matni pronatalistycznej, topos rodzicielstwa jako jałowego męczeństwa, topos patologii prokreacyjnej oraz topos zabezpieczonej starości (szklanki wody). Choć wykaz toposów pozostaje otwarty, już te wymienione pozwalają przybliżyć sposób widzenia świata osób bezdzietnych z wyboru. Memy normalizują i afirmują bezdzietność, racjonalizując postawę i decyzję o bezdzietności, m.in. demitologizując rodzicielstwo, a także walczą ze stereotypami, tworzą wspólnotę śmiechu i wspólnotę myśli, umożliwiając wyrażanie radykalnych opinii bez konsekwencji. Pełnią funkcje terapeutyczne i obronne, wyznaczając granice grupy poprzez polaryzację. Strategie te, będące rodzajem „agresji obronnej”, służą inkluzywności i walce o społeczną akceptację.

W artykule przedstawiono strategie narracyjne podmiotów politycznych i społecznych w tajwańskim dyskursie publicznym prowadzonym w kontekście równości małżeńskiej. Przedmiot badań to ustalenie filarów retorycznych toczonego dyskursu publicznego. Celem analizy jest zidentyfikowanie schematów argumentacyjnych w strategiach retorycznych prowadzonych dla pozyskania poparcia opinii publicznej w komunikowaniu kontrowersyjnych decyzji politycznych. Analiza przypadku (case study) Tajwanu została przeprowadzona metodą opisową (descriptive research) na podstawie danych zastanych (data research). W badaniu wykorzystano również przegląd innych źródeł, w tym artykułów prasowych. Wyniki badania potwierdziły, że zbudowanie skutecznej retoryki włączającej wymaga zastosowania odpowiednich schematów argumentacyjnych oraz ich modyfikacji na różnych etapach procesów komunikowania, uwzględniając zmieniające się okoliczności.

Celem artykułu jest scharakteryzowanie ewolucji użycia języka inkluzywnego w hiszpańskim dyskursie politycznym na przestrzeni ostatnich 20 lat. Przeanalizowano występowanie konstrukcji inkluzywnych w orędziach noworocznych prezydentów wybranych wspólnot autonomicznych. Wyniki badania wskazują, że formy te mają funkcję integracyjną i więziotwórczą, a korelacja między stosowaniem języka inkluzywnego a przynależnością partyjną nie jest jednoznaczna. Zaobserwowano także zbieżność czasową między pojawieniem się w Hiszpanii skrajnej prawicy a spadkiem częstości użycia języka inkluzywnego w analizowanych przemówieniach.

Przedmiotem artykułu jest analiza wykorzystanych technik perswazyjnych w kampanii #ZmieniamyNarracje, która została poświęcona kwestii inkluzyjności, a przede wszystkim językowi inkluzywnemu. Za pomocą różnych technik nakłaniania, m.in. wartościujących epitetów, definicji perswazyjnej, presupozycji, zabiegów służących budowaniu poczucia wspólnoty, starano się zbudować określoną wizję inkluzywności – działań określanych jako empatyczne, dobre, słowem: pozytywne.

Inclusive leadership is most commonly conceptualized as a behavioral style, psychological climate or managerial practice that promotes participation, belongingness and recognition. While these approaches have generated important insights, they provide only limited explanation of how inclusion is communicatively sustained within organizations. This article develops a conceptual framework for understanding inclusive leadership as a discursive-rhetorical practice of power. Drawing on a critical narrative synthesis of rhetorical theory, discourse studies and leadership scholarship, the article argues that inclusion is not a stable organizational condition, but a communicative accomplishment. The study proposes a three-dimensional framework composed of discursive construction, identity formation and power mediation that explains how rhetorical mechanisms (particularly logos, ethos and pathos) shape the meanings of inclusion, legitimize organizational identities and regulate participation under different institutional conditions. By integrating classical rhetoric and contemporary leadership theory, the article contributes a more precise account of how inclusion is rhetorically enabled, constrained and contested.

Artykuł rekonstruuje ewolucję edukacji retorycznej na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna w Uniwersytecie Rzeszowskim. Na podstawie jakościowej analizy programów, sylabusów oraz dokumentów ewaluacyjnych i konsultacyjnych ukazano przejście od pojedynczego kursu do sekwencyjnego, integracyjnego modelu łączącego podstawy retoryki z argumentacją i praktyką medialną. Wnioski dotyczą konstrukcji programu, nie pomiaru kompetencji studentów.

This text outlines a rationale for a concerted, interdisciplinary and cross-sectoral research agenda, called “Democracy Rebound,” as a reaction against contemporary autocratization and the rise of authoritarianism. The agenda proposes research activities that explain the historical and political contexts and the social, discursive and psychological drivers of authoritarian tendencies in Europe today. It recommends four steps towards explaining how authoritarian projects mobilize identity and affect via digital discourse to normalize leader-centered power and illiberal, anti-rational ideologies, often disguised as tradition. The agenda is rooted in a comprehensive literature review and motivated by the need for Europe-wide actions and research-based recommendations that equip policymakers, journalists, educators, and civil society with actionable intelligence, tools, and early warnings to detect and reverse democratic backsliding.

W artykule podejmuję pytanie o zasadność tworzenia nowych formatów debat i przedstawiam tzw. debatę krakoską jako próbę odpowiedzi na wybrane ograniczenia współczesnych debat rywalizacyjnych oraz deliberacyjnych. Debata krakoska jest kooperacyjnym formatem opracowanym w Polsce opartym na zasadzie dialektycznej życzliwej interpretacji (Dialectical Principle of Charity). Celem artykułu jest przedstawieniem założeń i umiejscowienie tego formatu na tle wybranych współczesnych i historycznych modeli debatowania oraz analiza funkcji, które realizują poszczególne praktyki debatowe. Szczególną uwagę poświęcam poznawczemu wymiarowi debatowania, procedurom wspierającym wzajemne rozumienie oraz problemowi konfrontacyjności współczesnych debat. W artykule podejmuję również dyskusję z wybranymi uwagami formułowanymi wobec debaty krakoskiej, dotyczącymi m.in. jakości argumentacji, fact-checkingu, subiektywności zysku poznawczego oraz relacji między skutecznością retoryczną a wspólnym dochodzeniem do wiedzy. Debata krakoska przedstawiona zostaje nie jako alternatywa eliminująca formaty rywalizacyjne, lecz jako ich uzupełnienie – ukierunkowane na rozwijanie kultury logicznej, kompetencji dialogicznych oraz refleksyjnego uczestnictwa w sporze publicznym.

Barbara Konat offers in Emotional Appeals in Argumentation an helpful synthesis of many years of research on emotional appeals in argumentation, notably the project "Computational Pathos", supported by the Polish National Science Centre, of which she was the principal investigator.Although the title unsurprisingly echoes, given the series in which the volume appears, the terminology of argumentation theory and of so-called fallacies of "appeals to emotion", the central concern of this 160-page book, published in 2025 in the Argumentation Library series, is more specifically-and more appropriately-the rhetorical question of pathos.The volume crowns the work carried out by the group behind the "Computational Pathos" project, but it also perfectly illustrates, through its alignment with contemporary research orientations, the renewal of the field that has become visible in recent years and that rests on at least three foundations.First-and this has become self-evident, although it still struggles to penetrate certain mindsemotions should not be reduced to fallacious appeals, but should be regarded as an integral part of the means of persuasion, inseparable from reason and comparable in this respect to the construction of self-image (ethos).Second, especially when a computational dimension is introduced, analyses and models need to be grounded in texts as they actually occur, rather than in fabricated, stylized, or simplified examples.Third, due attention must be paid to the emergence of innovative methods capable of investigating fields that were once largely inaccessible.The book, however, does more than testify to the modernity of its research agenda.Across three parts, it establishes a descriptive model for the analysis of pathos, moving, as the subtitle indicates, from Aristotle to generative artificial

Artykuł podejmuje problematykę doświadczeń osobliwych, które definiuję jako zdarzenia wymykające się usensowieniu i czasowo destabilizujące to, co znajome. Są to sytuacje, w których zwyczajny porządek rzeczy przestaje być oczywisty i domaga się ponownego osadzenia w strukturze rzeczywistości oraz systemie istotności. Do takich doświadczeń zaliczam na przykład spotkania z nieznanymi istotami, niewyjaśnione zbiegi okoliczności, nietypowe zachowania rzeczy, widzenia zmarłych czy poczucie kontaktu z nimi. W artykule omawiam dwie opowieści o doświadczeniach osobliwych, stanowiące przykład folkloru rodzinnego, które z perspektywy uczestników wymykają się naturalistycznemu porządkowi przyczynowości i pozostają ontologicznie nierozstrzygnięte. Odwołując się do ujęcia retoryczności Diane Davis (2011), ambientowej koncepcji retoryki Thomasa Rickerta (2013) oraz rozpoznań Michelle Ballif dotyczących widmowości i relacji ze zmarłymi (2014) koncentruję się na tym, w jaki sposób uczestnicy odpowiadają na te zdarzenia i poddają się ich oddziaływaniu oraz jak w rozproszonym układzie relacji między ludźmi, rzeczami, przestrzenią i tym, co widmowe współkonstytuują się sprawczość, sens, retoryczna siła i etyczny wymiar sytuacji.

Artykuł podejmuje krytyczną analizę redukcjonistycznych i wzrokocentrycznych ujęć dobrostanu ssaków morskich, opartych na wskaźnikach biologicznych dominujących we współczesnych naukach o życiu. We wstępie problematyzowane są reprezentacjonistyczne retoryki ujmujące zwierzęta jako obiekty zarządzania oraz podtrzymujące dychotomiczny podział między badaczką a przedmiotem badań. W pierwszej części omówione zostają wybrane koncepcje posthumanistyczne rozwijane przez Karen Barad, Annę Tsing, Astrid Neimanis i Alexis Pauline Gumbs, w tym pojęcia intra-akcji, sztuk uważności, wodnej porowatości ciał oraz wrażliwości opartej na współodczuwaniu. Na tej podstawie zaproponowane zostaje rozumienie dobrostanu jako materioznaczącego fenomenu współkonstytuowanego przez porowate ciała, toksyny, dźwięki i relacje władzy. W drugiej części artykułu narzędzia teoretyczne wypracowane przez osoby autorskie zostają zastosowane w dwóch studiach przypadku: niewoli ssaków morskich w przemyśle rozrywkowym oraz toksycznej porowatości ich ciał w kontekście zanieczyszczeń chemicznych, mikroplastiku i zakwitów alg. Ukazane zostaje, w jaki sposób praktyki niewoli, farmakologicznej kontroli, rozdzielania więzi rodzinnych oraz eksploatacji reprodukcyjnej splatają się z kolonialno-kapitalistycznymi reżimami przemocy, a także jak materia „znaczy” poprzez przepływy toksyn w planetarnych obiegach władzy. W konkluzji argumentuje się na rzecz przesunięcia perspektywy badawczej od „patrzenia” ku „echolokacji” jako metaforze posthumanistycznej praktyki poznawczej opartej na zmysłowej wrażliwości, usytuowanym poznaniu oraz współodpowiedzialnym wsłuchiwaniu się w naturokulturowe splątania dobrostanu ssaków morskich.

This paper offers a programmatic agenda for de-centering humans in one of the last bastions of academia that has resisted an animal turn in its pedagogical practices: writing and rhetoric studies. Non-human animals enjoy robust systems of communication and meaning-making, which they transmit through their cultures and which they evolve in constant dialogue with other species, humans included. As academics who teach language arts, we can and should use rhetorical tools to dismantle speciesism in the classroom. The four pillars of the nonspeciesist rhetorical pedagogy outlined in this article are rhetorical listening, reframing speciesist linguistic scripts, considering animals as rhetorical agents and putting ecosophy at the center of human and nonhuman animal rhetorics.

Artykuł rozwija koncepcję autoetnografii odzwierzęcej jako postantropocentrycznej praktyki pisania uwzględniającej relacje międzygatunkowe. Punktem wyjścia jest doświadczenie komunikacji z kotką Salomeą, które staje się impulsem do refleksji nad możliwością włączania nie-ludzkich głosów do tekstu akademickiego. W dialogu z posthumanizmem, animal studies oraz pracami Érica Barataya, Donny Haraway i Diane Davis autor analizuje problem reprezentacji zwierząt oraz granice ludzkiego poznania i języka. Artykuł argumentuje, że post-ludzkie pisanie nie polega na przejmowaniu perspektywy zwierzęcia, lecz na rozwijaniu form pisarskich zdolnych do uwzględniania relacyjnego i ucieleśnionego charakteru komunikacji międzygatunkowej. Autoetnografia odzwierzęca zostaje przedstawiona jako forma pisania odpowiadającego, zakorzenionego w spotkaniu z pozaludzkim Innym, które otwiera możliwość etycznej i metodologicznej transformacji praktyk akademickich.

czyli rośliny mogą

Artykuł podejmuje analizę dezinformacji dotyczącej wojny w Ukrainie w polskich narracjach medialnych z perspektywy posthumanistycznej teorii retoryki. Autorki wychodzą z założenia, że dezinformacja nie jest wyłącznie efektem intencjonalnych działań aktorów politycznych czy medialnych, lecz procesem emergentnym, wytwarzanym w relacyjnych układach ludzi, technologii, algorytmów, obrazów oraz afektów. W tekście zaproponowano odejście od antropocentrycznych modeli analizy dezinformacji na rzecz ujęcia więcej-niż-ludzkiego, uwzględniającego sprawczość nie-ludzkich aktorów komunikacyjnych. W części teoretycznej omówiono posthumanistyczne i nowomaterialistyczne koncepcje retoryki, w tym teorię aktora-sieci oraz reinterpretację kategorii rhetorica docens i rhetorica utens. Część analityczna ukazuje polski ekosystem medialny jako hybrydowy układ perswazyjny, w którym algorytmy platform cyfrowych, obrazy, wideo, deepfake’i, boty, interfejsy oraz kolektywy haktywistyczne współtworzą obieg i skuteczność narracji dezinformacyjnych. Szczególną uwagę poświęcono afektywnym wymiarom dezinformacji, analizując narracje antyuchodźcze oraz retorykę „zmęczenia Ukrainą” jako mechanizmy osłabiania empatii i solidarności społecznej. Artykuł wskazuje, że zrozumienie dezinformacji jako zjawiska więcej-niż-ludzkiego stanowi warunek konieczny dla projektowania skutecznych strategii ochrony sfery publicznej, demokracji i debaty medialnej.

Celem niniejszego artykułu jest poszukiwanie odpowiedzi na tytułowe pytanie, czy komunikacja człowieka z rekinami jest możliwa. Na potrzeby opracowania zagadnienia wybrano materiał (filmowy) obrazujący interakcje zachodzące między tymi zwierzętami i znanymi nurkami/badaczami/obrońcami rekinów, którzy komunikują się z nimi na poziomie mowy ciała. Okazuje się, że niewerbalna komunikacja z rekinami należącymi do niebezpiecznych gatunków jest możliwa pod warunkiem, że człowiek potrafi właściwie odczytywać wskazówki i sygnały wysyłane przez te drapieżne ryby i potrafi na nie właściwie reagować. Wiedza o rekinach, zwłaszcza o żarłaczach białych, które budzą najwięcej negatywnych emocji, jednoznacznie pokazuje, że nie są one potworami. Osiągnięcia nurków dowodzą, że w relacji z rekinami znaleźli oni wspólne pole komunikacyjne – określoną mowę ciała i gestów świadczącą o uniwersalnej retoryce, a więc o tym, że zachowania komunikacyjne rekinów i ludzi mają coś wspólnego. Biorąc pod uwagę perswazyjną funkcję prac naukowych o żarłaczach, a przede wszystkim filmów i zdjęć ilustrujących bezpośrednią interakcję (bez klatki ochronnej) ludzi z tymi nieprzejawiającymi wobec nich agresji zwierzętami, z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że rozpowszechnianie rzetelnej wiedzy o prawdziwej naturze i zachowaniach komunikacyjnych rekinów powinno wpłynąć na zmianę postaw i przekonań osób, kierujących się mitami, stereotypami i uprzedzeniami wobec ryb, z których popkultura uczyniła bezrozumne „maszyny do zabijania”.

Artykuł poświęcony jest wizualnej reprezentacji migrantów na okładkach tygodników opinii. Analizie poddano 158 okładek z lat 2020–2025, traktowanych jako perswazyjne komentarze redakcyjne o charakterze multimodalnym. Badanie, osadzone w ramach współczesnych teorii retoryki wizualnej i analizy dyskursu medialnego, pozwala zrekonstruować dominujące toposy, strategie emocjonalne oraz ideologiczne różnice w narracjach o migracji w Polsce i Niemczech. Okładki nie tylko odzwierciedlają spory polityczne, ale także współtworzą je, programując emocje odbiorców. Jednak obecność toposów solidarności i pragmatycznych ujęć politycznych sugeruje, że dyskurs ten jest zróżnicowany i podlega negocjacjom ideologicznym. Dane ilościowe wskazują ponadto na na przewagę negatywnych przedstawień, szczególnie w polskich tygodnikach opinii, co utrwala narrację strachu oraz opozycję „swój – obcy”.

Tematem artykułu jest analiza wystąpień kandydatów na prezydenta Polski ze szczególnym uwzględnieniem Karola Nawrockiego i Szymona Hołowni w trakcie przedwyborczych debat telewizyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem perswazyjnej roli metafory. Metafora w ujęciu kognitywnym to nie tylko sposób mówienia, lecz przede wszystkim narzędzie rozumowania, dlatego stanowi też ważny element retorycznych zabiegów, mających na celu przekonanie odbiorcy do proponowanej przez nadawcę wizji świata. Metafora może zatem, inaczej niż w przypadku argumentacji opartej na racjonalnych przesłankach, kreować pożądane przez mówców zestawy przekonań i postawy oraz wzmacniać postulowane w tekstach wartości. Analizie poddane zostały te spośród wystąpień, które zaliczane są do tzw. swobodnej wypowiedzi, czyli zawczasu przygotowanych tekstów, mających stanowić sedno programu wyborczego i planowanych przez kandydata działań. W ramach sześciu wyróżnionych kategorii tematycznych związanych bezpośrednio z wyborami zidentyfikowano schematy, które najczęściej mają konotacje negatywne. Dominują metaforyczne nawiązania do choroby, braku woli czy zwierzęcia. Na tym tle pozytywnie odznaczają się jedynie metafory POLITYK TO BUDOWNICZY i POLITYK TO REPREZENTANT.

In contemporary digital publics, rhetoric and culture intertwine, shaping collective understanding and moral judgement. Taking the public accusations against Katherine Diez as its point of departure, this article explores the rhetorical dynamics of a public accusation through which communities articulate and enforce shared norms while simultaneously reconstituting their own identities. By tracing and mapping how the accusation emerged, circulated, and crystallized across platforms, the article examines how rhetorical participation and cultural meaning-making unfold collaboratively in a networked media ecology. Drawing on theories of narrative rhetoric, accusatory rhetoric and participatory communication, the article demonstrates how a single accusation becomes a site where participants negotiate authority, moral legitimacy, and identity. The article contributes to recent research on accusatory rhetoric and offers a method for delimiting an object of analysis within a networked media ecology.

Ancient Greek rhetoric gave rise to and contributed to the (initial) development of many terms that even today attract the interest of philosophers and rhetoricians round the globe. Among those terms is logos, perhaps most characteristically described by Aristotle in his Rhetoric. But Aristotle is not the sole ancient Greek representative of rhetoric who considered the term. In this essay, I explore how selected ancient Greek figures—i.e. the Sophists, Socrates, Plato, and a few others—understood logos in the context of rhetoric. I assert that, despite some differences, they essentially viewed the term similarly, as connected to discourse involving argumentation intended to exert influence for socio-political or philosophical purposes.

This article investigates the motivation informing President Joseph R. Biden, Jr.’s rhetoric regarding America’s lack of a direct military response to Russia’s aggression in Ukraine. Employing Kenneth Burke’s pentad as its analytical lens, this study identifies how the president attempted to shape public opinion through his linguistic choices and selective interpretation of events. Biden’s rhetoric justifying the US’ non-military reaction to the conflict is found to reflect realism, and supports the claim that the US approach regarding the situation in Ukraine is an action policy. Furthermore, the results provide insight into the understanding of the working of the no-use-of-force rhetoric within the context of the still evolving post-Cold War world order.

W artykule podejmuje się problem uśmiechu jako perswazyjnego składnika komunikacji niewerbalnej. Problem usytuowany jest między klasyczną teorią retoryczną a współczesnymi badaniami nad emocjami i interakcją społeczną. Wskazuje się miejsce uśmiechu i jego rolę w konstruowaniu ethosu, pathosu oraz captatio benevolentiae, odwołując się do ujęć Arystotelesa, Cycerona i Kwintyliana, a także do studiów nad mimiką i ekspresją emocjonalną (m.in. Duchenne, Knapp). Autorka argumentuje, że uśmiech – tradycyjnie postrzegany jako gest spontaniczny – może być również świadomie wykorzystywanym narzędziem retorycznym, które wzmacnia wiarygodność mówcy, rezonans emocjonalny oraz poczucie relacyjnej bliskości z odbiorcą. Interdyscyplinarne ujęcie łączy perspektywy retoryczne, psychologiczne i neurobiologiczne, ukazując uśmiech jako mikro-strategię perswazji zakorzenioną zarówno w kategoriach etycznych, jak i afektywnych.

Typically, one might expect a review to highlight similarities, but here, I choose to place these books side by side for their contrasting perspectives.Before delving into the essence of the comparisons, it is important to recall the mission of the AK Peters Visualization Series.This series aims to capture what visualization is today in all its variety and diversity, giving voice to researchers, practitioners, designers, and enthusiasts.It encompasses books from all subfields of visualization, including visual analytics, information visualization, scientific visualization, data journalism, infographics, and their connection to adjacent areas such as text analysis, digital humanities, data art, or augmented and virtual reality ("AK Peters Visualization Series," n.d.).Both authors are practitioners who bring their expertise in communicating through visualized information and data.Jen Christiansen, who graduated in geology and art, is a senior graphics editor at Scientific American, while Nancy Organ, formally trained in statistics, has experience as a data visualization designer and educator.Each utilizes her unique skills for effective communication.Traditionally, rhetoric is understood as "a discipline concerned with the effective use of language, to persuade, give pleasure, and so on" (Matthews 2007).While this definition seems self-evident, it is essential to note that contemporary rhetoric encompasses all modes of communication.Interestingly, practitioners, educators, and researchers frequently refer to "the language [bold -EM] of data visualization," exploring its grammar, vocabulary, and stylistics (DataVis Lisboa 2020; "Visual Vocabulary," n.d.; Ben-Joseph 2016; Kandogan and Lee 2016).This context invites a closer examination of three key aspects: first, how various authors describe persuasive communication through information and data visualization, or as some call it, data storytelling; second, how to expand our rhetorical framework to include data, numbers, and statistics; and third, a deeper exploration of the audiences-crucial for rhetoricians-of data and information visualizations.As Burns et al. (2020) state.When designers create visualizations for communication, they make choices about encoding and design that they think will accurately and persuasively communicate their interpretation of the data.The ultimate interpretation of a visualization depends on both the designer and the reader. InventioBoth books target distinct audiences, as indicated by their titles.Building Science Graphics serves as both a textbook and a practical reference for anyone looking to convey scientific information through illustrations for articles, poster presentations, and beyond ("AK Peters Visualization Series," n.d.).In contrast, Data Visualization for People of All Ages is more approachable, specifically aimed

The article investigates the factors influencing the formation of rhetorical norms in social media. The case discussed concerns the activity of politicians in an election campaign. The author argues that, in addition to existing norms resulting from law, practice and the situation on the political scene, new conditions of online communication must be taken into account – the significance of technology and the change in the citizen’s position as a participant in the interaction.

This paper argues for the critical need to develop a deepened understanding of rhetoric, particularly ethos, in light of the emergence of sophisticated AI language users as rhetorical agents. It stresses the importance of the human element in rhetorical interpretation and thus introduces the concept of the zero persona to represent the creators and stakeholders behind AI tools. Understanding machine ethos is a pressing issue because questions of trust and reliability are at the forefront of society’s concerns over the use of this technology.

Głównym celem podejmowanych w artykule dociekań jest omówienie typowych przykładów wielofunkcyjnego użycia wyrażeń językowych naruszających ideę transparentności znaków na przykładzie aktów komunikacji pojawiających w niektórych debatach publicznych. Zjawisko naruszania lub przekraczania transparentności znaków, tj. częściowej zmiany ich konotacji, zmiany ich desygnatów bądź zmiany stanów mentalnych ich odbiorców, pojawia się w przypadkach pomieszania ze sobą bądź nakładania na siebie poszczególnych funkcji semiotycznych wypowiedzi językowych związanych z określonymi użyciami wyrażeń językowych.

Przedmiotem artykułu jest amplifikacja retoryczna, kształtująca narrację parabolicznego utworu Reymonta pt. Venus. Wirtuozeria formalna, organizująca dzieło, poświadcza epideiktyczny charakter retoryczności, służąc demonstrowaniu sprawności rzemiosła, erudycji i kunsztu pisarskiego, a zarazem wszystkiego tego, co kojarzyć się może z etosem autora. Amplifikację osiągnął Reymont przez zastosowanie pokaźnego repertuaru figur i tropów, uzyskując z ich użyciem artystyczną kompozycję oraz wytworność i okazałość stylu.

Artykuł łączy zagadnienia z zakresu komunikacji politycznej, logiki nieformalnej i filozofii. Jego przedmiotem jest kwestia operowania normą spójności w obrębie argumentacji z użyciem tu quoque, rozumianego jako zarzut hipokryzji, na przykładzie debat prezydenckich w Polsce z lat 2015 i 2020 r. Metodologia badawcza obejmuje filozoficzną analizę pojęć, a także analizę wypowiedzi z perspektywy logiki nieformalnej. Badanie wskazuje, że w niektórych wypadkach zabiegi z wykorzystaniem normy spójności mogą prowadzić do manipulacji.

This article examines the notion of “secure-base relationships” in kindergartens. While this concept originally emphasized early emotional bonds between parents and children, recent developments in attachment theory highlight its interconnectedness with social relationships. However, the dichotomy between a secure base and exploration remains prevalent in the literature. Adopting a practice-based approach informed by rhetorical listening, we analyse kindergarten teachers’ descriptions of exploratory processes with children. Examples from two phases of a project on the theme of the universe are discussed in light of the concepts of ethos and habitual places. Findings suggest that secure-base relationships in kindergartens are closely interwoven with exploration, forming a polyvocal and dynamic place that involves choice and risk. Embodied interactions in familiar activities are shown to support relationships, and alternating positions in play emerges as a beneficial pedagogical strategy to support a culture of sharing. Finally, the relevance of a civic notion of ethos for kindergarten communities is underscored.

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie, w jaki sposób branże zoologiczna i dogparentingowa w Polsce kształtują przyjęte w uzusie społecznym normy retoryczne dotyczące śmierci i pochówku psów, komunikując się z ich opiekunami za pośrednictwem artykułów poradnikowych publikowanych w przestrzeni internetowej. Biorąc pod uwagę perswazyjną funkcję analizowanych tekstów, stanowiących narzędzie content marketingu, a także rolę nowych mediów w kształtowaniu świadomości użytkowników Internetu, z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, iż wpływają one na zmiany postaw, przekonań i zachowań komunikacyjnych uczestników dogparentingowego dyskursu – oczywiście pomimo oporu czy sceptycyzmu użytkowników języka polskiego przyzwyczajonych do tradycyjnych dychotomii: kultura-natura, człowiek-zwierzę, uczucia-instynkt.

Klasyczna retoryka, głęboko zakorzeniona w starożytnym życiu obywatelskim, od dawna charakteryzowała się silnym nacechowaniem normatywnym. Niniejszy artykuł bada ewolucję tego normatywizmu i jego postrzeganie we współczesnych badaniach, w szczególności nad językiem i komunikacją. Analizujemy, w jaki sposób koncepcja ars (sztuka/umiejętność) definiowała retorykę i w jaki sposób jej zasady, pomimo historycznej krytyki i zmian w podejściu do języka zachowują swoją istotność. Ostatecznie twierdzimy, że normatywizm klasycznej retoryki nie jest przeszkodą, lecz solidną podstawą do zrozumienia i ukształtowania skutecznej komunikacji w XXI wieku.

This paper examines how contemporary theatre reflects and reconfigures the rhetorical condition of disenchantment through the analysis of Leila Buck’s American Dreams and Panayiotis Mentis’s Foreigners. Drawing upon Max Weber’s notion of the disenchantment of the world and Michael McGee’s theory of the ideograph, the study explores how the American Dream has shifted from an aspirational ideology to a disillusioned cultural residue. Both plays dramatize the erosion of persuasion as a form of social cohesion, revealing how national myths lose their force under the weight of contradiction and exclusion. Buck’s interactive satire transforms the process of naturalization into a participatory spectacle that implicates audiences in the mechanisms of granting citizenship as a prize in a live game show, while Mentis’s domestic tragedy stages the ethical aftermath of disillusionment within the Greek immigrant family after they had been granted citizenship in the United States. The analysis proposes that theatre serves as a rhetorical laboratory where the collapse of ideological enchantment is made visible and emotionally intelligible. Disenchantment, far from being the negation of meaning, emerges as a mode of critical awareness that enables new forms of ethical reflection.

Celem tekstu jest eksploracja kontekstu retorycznego narracji medialnych dotyczących wykorzystania seksualnego na przykładzie skandalu Kącki–Rogaska oraz opracowanie rekomendacji dla twórców tego typu wypowiedzi. Przeprowadzono analizę ramowania w ujęciu retorycznym, koncentrując się na triadzie retorycznej i zapisach prawno-terminologicznych. Materiał badawczy stanowiło 166 wypowiedzi medialnych w mediach społecznościowych, będących bezpośrednią reakcją na ujawniony skandal, a więc takich, w których sposoby argumentacji zostały zastosowane w określonym kontekście. Zidentyfikowano narracje dotyczące czynu, osoby zgłaszającej krzywdę i osoby obwinionej. Najczęściej stosowano czyn jako oś narracji. Eksplorowano również rozpoznane ramy interpretacyjne, wśród których najczęstsze to „przemocy” i „molestowanie”, do opisu czynu. Osoby pokrzywdzone opisywano jako „ofiary” lub „osoby skrzywdzone”, natomiast sprawców ukazywano w sposób zróżnicowany – od neutralnych po emocjonalne i stygmatyzujące określenia. Przeprowadzone badanie wskazuje na potrzebę odpowiedzialnego języka w mediach, który unika uproszczeń i automatyzmów językowych, konieczność kształtowania świadomości środowiska ludzi mediów na temat norm komunikacji, a także niezbędność norm w komunikowaniu, szczególnie gdy dotyczy ono sprawy tak wrażliwej jak wykorzystanie seksualne. Autorzy opracowali zestaw rekomendacji, wskazali na ramy nierekomendowane i takie, gdzie należy zachować ostrożność.

The concept of privacy in relation to public figures is linked to the development and ubiquity of mass media. In times before photojournalists, paparazzi and social media, the private and public spheres functioned separately, with no insight provided into various aspects of users' lives. In the age of mediated reality, skilful management of the boundary between the private and the public can be an effective persuasive tool in the realm of ethos. Furthermore, persuasive objectives are evolving, as are the rhetorical principles that govern the development of ethos. In this article, I analyse how leading global politicians use the concept of privacy in public communication. The discussion focuses on types of private information disclosed, the effectiveness of such communication strategies and their impact on achieving persuasive goals, particularly the effective shaping of a positive public image.

Przedmiotem artykułu są strategie i środki retoryczne wykorzystywane w kampanii prezydenckiej 2025 r. przez dwóch wybranych kandydatów: Grzegorza Brauna i Sławomira Mentzena. Materiał analityczny stanowią ich wypowiedzi, materiały zamieszczane w mediach społecznościowych oraz treści na portalach informacyjnych. Przeprowadzona analiza wykazała, że kandydaci stosują w różnym stopniu i celu elementy retoryki pogardy i dyskursu wykluczenia, traktując Ukraińców – w zależności od prowadzonej narracji – jako Innego/Obcego lub Wroga. Wykładnikami dyskredytacji są m.in. słowa będące stereotypizującymi etykietkami – banderowiec, Ukropol, Ukropolin, frajer, akcentowanie obcości czy przypisywanie deprecjonujących cech. Te elementy są składnikami dyskursu nacjonalistycznego, powiązanego z retoryką moralności opartą na tożsamości narodowej i tradycji, lub retoryki pragmatycznej, powiązanej z kategorią korzyści i interesu.

Kształtowanie przyszłej zakonnicy było zadaniem szczególnie odpowiedzialnym. Mistrzynie nowicjatu miały do dyspozycji instrukcje, jak należy postępować z kandydatkami do zakonu. W artykule zanalizowano kobiece XVII-wieczne teksty, podejmujące kwestię kształcenia nowicjuszek wstępujących do zakonu karmelitanek bosych. Powstały one w trudnych dla karmelitanek czasach walki o kształt wspólnoty po śmierci Teresy z Ávili w 1582 r. Dwie przywołane tu autorki, Maria od św. Józefa i Anna od św. Bartłomieja, znalazły się w centrum konfliktu, opartym na antagonizmie my (mniszki) i oni (spowiednicy i prowincjałowie). Obie, świadome siły narzędzi retorycznych, stawiały się w sytuacji walczących o kształt spuścizny po Matce Założycielce rycerek.

Odgłos to dźwiękowa oznaka zjawisk somatycznych. Może być on rozumiany jako ekwiwalent określonego nurtu zachowań lub praktyk społecznych. Zazwyczaj stanowi marginalne tło potocznej audiosfery. Jednak odgłosy, dźwięki powstające niejako „przy okazji”, mogą mieć potencjał retoryczny. W artykule tym autor rozważa zagadnienie, w jaki sposób odgłos staje się figurą retoryczną. Przyjmując perspektywę literaturoznawczą, artykuł przenosi narzędzia retoryczne do refleksji nad dźwiękiem uobecnionym w tekście za pomocą zapisu lub ikonografii. W tekście zostały omówione przykłady wykorzystania odgłosów w charakterze ornamentu, toposu, tropu, polipatii jako chwytów narracyjnych czy gestów semiotycznych. Wprowadzenie do badań nad retoryką perspektywy dźwiękowej, w tym audioantropologii, pozwala wyznaczyć nowy interdyscyplinarny obszar badań nad figurami retorycznymi.

Celem artykułu jest analiza milczenia w interakcjach językowych w sferze publicznej. Zastosowana metodologia, łącząca podejście interakcjonistyczne z eksternalistyczną interpretacją teorii aktów mowy, pozwoliła wykazać, że nawet jeśli w danym segmencie wypowiedzi nothing is said, to z perspektywy post-austinowskiej teorii interakcji zyskuje on status aktu mownego ze względu na normatywne skutki illokucyjne wywoływane per conventionem w ramach społecznie akceptowanych procedur retorycznych. W takim ujęciu, jak pokazują analizowane przykłady milczenia w interakcjach językowych, podstawą interpretacji milczenia są jego skutki illokucyjne, a nie np. intencja mówcy czy inne czynniki, które mogą warunkować tę interpretację.

The article addresses the issue of the so-called ‘commonplaces’ of two cultures in relation to comparative genology and generative anthropology. It focuses on three themes particularly important to both civilisations: the birth motif and genre of birthday songs, the ritual and tri-unity of dance, sound, and word, and the approach to battle and death. By comparing the genres and cultural phenomena of the Greeks and Romans with those of the Toltecs and Aztecs, the analysis reveals similarities between the ancient literatures of Mediterranean Europe and Mesoamerican tribes. Research that uses the apparatus of generative anthropology and draws from the interdependence of rhetoric and culture offers new conclusions.

The aim of this article is to present an original didactic concept that integrates the classical ideal of vir bonus dicendi peritus with the theory of rhetorical ethos and contemporary positive psychology, represented by the VIA character strengths model. The point of departure is the assumption that the speaker’s ethos – as a rhetorical category – has deep roots in the tradition of virtue ethics, developed from Aristotle through Quintilian to contemporary philosophers such as MacIntyre, Nussbaum, and Hursthouse. The article demonstrates that contemporary psychological tools, such as the VIA test, can serve as practical instruments for cultivating ethos in rhetorical education. The proposed didactic project, implemented within the framework of practical rhetoric classes, is based on an individual analysis of students’ character strengths and their mapping onto various rhetorical genres. The article seeks to build a bridge between rhetorical theory and the ethical and psychological formation of the speaker.

The article considers the subject of art/science intersections by presenting the affinities between the mathematician Benoit Mandelbrot and the visual artist Tadeusz Mysłowski. In the Introduction, their encounter is contextualized in an overview of earlier approaches to the study of such intersections, especially the changes in rhetorical theory and practice which led to the so-called rhetorical turn in the last decades of the 20th century. In Part 2, the evolution of visual rhetoric and the rhetoric of mathematics as autonomous subject areas within the broader field of rhetoric is discussed as constituting crucial parallel developments that now provide scholars with adequate tools to analyze and describe instances of rhetoricization of scientific and artistic communication. In Part 3, the example of the Mandelbrot/Mysłowski conjunction is scrutinized to bring out the rhetorical ramifications of their respective geometries – of fractals in the case of the mathematician and of elemental geometric-organic forms in the case of the artist.

W tym interdyscyplinarnym artykule autorka podejmuje zagadnienie stresu mówców spowodowanego wystąpieniem publicznym, proponuje spojrzenie na prozdrowotną wartość kształcenia retorycznego w świetle teorii salutogenezy Aarona Antonovsky’ego oraz doradza stosowanie modelu salutogenetycznego w metodyce pracy nauczyciela retoryki. Autorka twierdzi, że odpowiednio zaprojektowane kształcenie oratorskie wpływa na rozwój silnego poczucia koherencji u osób uczących się sztuki wymowy. Trzy składniki tego konstruktu, czyli poczucie zrozumiałości, poczucie zaradności i poczucie sensowności, działając razem, pomagają człowiekowi zachować zdrowie w konfrontacji ze stresorami – i wszystkie mogą być rozwijane poprzez naukę retoryki. W oparciu o koncepcję Antonovsky’ego zostały tutaj sformułowane trzy cele psychologiczne w dydaktyce retoryki – świadome dążenie do nich adeptów/adeptek tej sztuki powinno zwiększać ich zasoby odpornościowe.