Abstract

W artykule podejmuję pytanie o zasadność tworzenia nowych formatów debat i przedstawiam tzw. debatę krakoską jako próbę odpowiedzi na wybrane ograniczenia współczesnych debat rywalizacyjnych oraz deliberacyjnych. Debata krakoska jest kooperacyjnym formatem opracowanym w Polsce opartym na zasadzie dialektycznej życzliwej interpretacji (Dialectical Principle of Charity). Celem artykułu jest przedstawieniem założeń i umiejscowienie tego formatu na tle wybranych współczesnych i historycznych modeli debatowania oraz analiza funkcji, które realizują poszczególne praktyki debatowe. Szczególną uwagę poświęcam poznawczemu wymiarowi debatowania, procedurom wspierającym wzajemne rozumienie oraz problemowi konfrontacyjności współczesnych debat. W artykule podejmuję również dyskusję z wybranymi uwagami formułowanymi wobec debaty krakoskiej, dotyczącymi m.in. jakości argumentacji, fact-checkingu, subiektywności zysku poznawczego oraz relacji między skutecznością retoryczną a wspólnym dochodzeniem do wiedzy. Debata krakoska przedstawiona zostaje nie jako alternatywa eliminująca formaty rywalizacyjne, lecz jako ich uzupełnienie – ukierunkowane na rozwijanie kultury logicznej, kompetencji dialogicznych oraz refleksyjnego uczestnictwa w sporze publicznym.